فرهنگ زبان بختیاری

این وبلاگ پیرامون فرهنگ و زبان بختیاری است

 
عرض تسلیت
نویسنده : غلامرضا بساک کاظمی - ساعت ۱:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٥/۱۱
 

زمردان نام آور  روز گار             ازآنان که باشند انگشت شمار

یکی حاج غلی میرزا امیدی     که  همتا   ندارد  به    ایل وتبار

درگذشت ناگهانی این سالار مرذ تیره ی کاظم اصلانی ازایل پر افتخار بساک که وجود  عزیزشان ستون استوارخیمه ی ایلمان بود وصدای پرمهابت شان بهنگام  نهیب به دیوسپید شهنامه اش  غیرت ومردانگی  وشجاعت بختیاری را تهییج میکرد وخودنمونه آن درکوران زندگی بود ،تسلیت  وتعزیت عرض نموده برایشان آرامش وجاودانگی آرزومندیم  

حاج غلامرضابساک کاظمی -ازاهواز


 
comment نظرات ()
 
 
وجه تسمیه قوم بختیاری
نویسنده : غلامرضا بساک کاظمی - ساعت ۸:۱۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/٢/٩
 



«وجه تسمیة بختیاری»

پژمان بختیاری شاعرونویسندة
ایرانی می نویسد:

بختیاری از لحاظ لغوی تشابه نزدیک به کلمة باکتری
دارد.باکتریان یک گویش ایرانی است که درحال حاضر جزچندواژه بیشتر ازآن نمانده است
وغیر ممکن است که مابتوانیم آن رابا لهجة بختیاری مقایسه کنیم وازطرفی هیچ نوع
مدرکی دردست نداریم که بختیاری هارا از اعقاب باکتری ها بدانیم . بختیاری وباکتریا
احتمالا‏‏‎“هردو دارای یک ریشه هستند«بخت»درزبان اوستایی ازواژة«بغ»مشتق شده
درزبان سانسکریت ازکلمة«بَهْک»یعنی قربانی کردن گرفته شده «که خوشبخت نیز معنا
گردیده» است.                                                                          {تاریخ سیاسی اجتماعی بختیاری-پروفسورجن
رافگارثویت}

سرداراسعد در«تاریخ
بختیاری» می نویسد:درتسمیه این اسم،اقوال مختلفه است این کلمه،مرکب است ازدولغت
فارسی ،یکی بخت ویکی یار،یا آخرازبرای نسبت است.

عبدالعلی خسروی در«فرهنگ بختیاری»ازقول هرودوت می
نویسد:بختیاری هاازنژادقدیم ایرانی هستندکه ازکوهای آرارات وقفقاز به سوی مغرب
حرکت کردند.عده ای به جنوب رود جیحون (بلخ)رسیدندوچون اراضی آنجاراخوب،وسیع
وبلامنازعه یافتنددرکنارنهرآبی که دهاز نامیده می شدمسکن گزیدندکه بعدها این محل
را« بخت آر»نامیدند.

جمعی ازپژوهشگران ومردم شناسان،بختیاری هاراایرانی الاصل
می دانند.زبان وبرخی ازعادات ورسوم،برهان اصلی راتشکیل می دهد.«لوریمر»یکی
ازخاورشناسان دربارهءزبان ولهجهء بختیاری ها به پژوهش برداخته است.براساس مشخصات
جسمی وروحی وعادات،آن هاراایرانی الاصل می داند. درجای دیگرآورده است که بختیاریان
ازنژادپارس                      

هستندکه درسده های ششم .هفتم قبل ازمیلادباایلامیان
درآمیخته ونژادواحدی رابوجودآورده اند.

ایرج افشار نیزچنین نتیجه ای گرفته وافزوده است:«لباس
زنان بختیاری شباهت زیادی به لباس زنان زرتشتی دورهء ساسانی دارد وزبان بختیاریان
به زبان پهلوی زماان ساسانی نزدیک است وازواژه های ترکی وعربی بهره نمی گیرد.

نیکزاد،نویسندهءمحلی بختیاری نیزپس ازذکرروایات مختلف
نتیجه می گیردکه:«روی هم رفته ازتمام این نوشته هاو آثارواسنادتاریخی استنباط می
شودکه بختیاریان ازایرانیان اصیل وبااکرادوالوارازیک ریشه ونژاد،وزبانشان نیز همان
پهلوی است.»

بنابریافته های دکتر اشرفیان،مردمی که ده تایازده
هزارسال پیش درجنوب غربی ایران(خوزستان،بختیاری،کهگیلویه وبویراحمد،فارس
وبوشهر)سکونت داشته اندازنظرژنتیکی نیای همه مردم ایران بوده اندوفرضیه کوچ آریایی
ها،خارج ازفلات ایران باطل است وایران خاستگاه همیشگی ایرانیان آریایی بوده است.

اما منبعی که برای اولین بار کلمهء«بختیاری» ذکر شده
،کتاب شرفنامه بدلیسی است وبرای نخستین بارحمداله مستوفی درشمارش تبارهای لربزرگ
از«بختیاری» ها نام برده است.

به گفته رومن گیرشمن باستان شناس فرانسوی: درحدود 700سال
پیش ازمیلاددرپارسوماش(مسجدسلیمان)کنونی و(انشان)ایذه کنونی درکوه های فرعی سلسله
جبال بختیاری درمشرق شوشتر،ناحیه واقع دردوسوی ساحل کارون،نزدیک انحنای بزرگ این
شط،پیش ازآن که به سوی جنوب برگردد،مستقرشدند.

درتاریخ سیستان ازکتابی به نام «بختیارنامه»سخن رفته است
وبنابرآنچه درآنجاآمده«بختیارنامه»دراحوال داستان های بختیار جهان پهلوان دوران
خسروپرویزبوده است.این بختیاردرتاریخ سیستان با لقب الاسپهبد(سپهبد)خوانده شده
وسلسله نسب اوتا «کورنگ »(تامل درموردتشابه کوهرنگ)بن گرشاسب نیای اعلای رستم ذکر
شده است.

دسته ای ازمورخین در برخورد بابعضی ازتیره های مهاجر که
خودرااصل بختیاری قلمدادکرده اند،بختیاری هارا غیرایرانی دانسته وتبارشان رابه ترک
هاومغول ها می رسانند.به ادعای برخی بختیاری ها یونانی الاصل هستند که همراه
اسکندر به ایران آمده اند،چون به آنان می گفتندشما پیروزنشدید،بلکه بخت شمارا یاری
کرد،به همین خاطر به بختیاری معروف شدند.

برادران عرب زبان،معتقدند:بختیاری هااز نسل یکی از
فرزندان حاتم طایی هستندکه کوه رابرای زندگی 
برگزید.پدر گزینش اوراکه باختیارانتخاب کرده بودمحترم شمرده
وگفت:«خلوابالاختیار»بدینگونه اعقاب اومعروف به بختیاری شدند.

بااین همه تفاصیل قوم بختیاری به سبب
تهور، شجاعت ،سرسختی ،سخت کوشی،بزرگ منشی ،آزاد اندیشی ،مهمان نوازی وگذشتی که
داشته ودارد توانسته است خود را از نظر سیاسی،اجتماعی ومبارزاتی به جایگاه مناسبی
درمیان اقوام ایرانی  برساند؛بگونه ای که
هرنژادوقومی بدون درنگ آن را بخود نسبت میدهدوازخود می داند.ولی آنچه مسلم است
مردمی ایرانی ،میهن پرست وایراندوست ،مسلمانانی شیعه ی ناب و (ولایتمدار) هستند،که
بنظرات هم میهنان خود افتخار نموده واحترام می گذارندواین عزت وسربلتدی را درکنار
سایر اقوام ایران زمین مایه ی فخر ومباهات می دانند.

 

(غلامرضا
بساک کاظمی مسجدسلیمان16/3/82 )


 
comment نظرات ()